KRUS: Bezpieczna praca kombajnem zbożowym

Kombajny zbożowe znacznie upraszczają proces zbioru żniw. To potężne maszyny o dużej mocy i złożonej konstrukcji wymagają jednak odpowiednich kwalifikacji, właściwej eksploatacji oraz skrupulatnego przygotowania do pracy. 
 

Przystępując do obsługi kombajnu, rolnik musi zadbać o właściwy ubiór roboczy. Bluza oraz koszula powinny być dokładnie zapięte, a ich mankiety nie mogą luźno zwisać. Przestrzeganie tej zasady zapobiega pochwyceniu odzieży przez ruchome elementy maszyny. Bardzo ważne jest stabilne obuwie z usztywnioną cholewką, podeszwą antypoślizgową i podnoskiem chroniącym palce stóp. Niezbędne jest również nakrycie głowy, zwłaszcza w przypadku długich włosów. Podczas pracy na otwartym pomoście operator powinien stosować maseczkę przeciwpyłową do ochrony dróg oddechowych oraz ochronniki słuchu. Z kolei przy usuwaniu zanieczyszczeń, montażu i demontażu kosy czy kontakcie z pyłami eksploatacyjnymi i smarami należy bezwzględnie używać okularów oraz rękawic ochronnych. 
 

Przed rozpoczęciem pracy operator zobowiązany jest szczegółowo zapoznać się z instrukcją obsługi oraz zasadami regulacji i konserwacji maszyny. Kombajn musi być w pełni sprawny technicznie. Obowiązkowe wyposażenie obejmuje właściwe oświetlenie, sprawny sygnał dźwiękowy, lusterka zewnętrzne, szczelną i wentylowaną kabinę, sprawny sprzęt gaśniczy, światło ostrzegawcze (tzw. kogut) oraz kliny pod koła.

W ramach codziennej obsługi należy skontrolować stan układów: kierowniczego, jezdnego i hamulcowego, a także instalacji rozruchowej i elektrycznej. Kontroli wymaga również szczelność układu paliwowego oraz napięcie pasów klinowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na zespół żniwny, młócący. Ważnym elementem profilaktyki przeciwpożarowej jest systematyczne usuwanie plew i kurzu, zwłaszcza z obudów łożysk wałów. Czynności obsługowe i regulacyjne należy wykonywać wyłącznie przy wyłączonym silniku. 
 

Korzystanie z kombajnu oraz jego codzienna eksploatacja wiążą się z kilkoma zasadami bezpieczeństwa. Pomost oraz drabinka muszą być systematycznie czyszczone, aby zapobiec poślizgnięciom i upadkom. Podczas wchodzenia do kabiny lub schodzenia z pomostu należy zawsze obracać się przodem do maszyny i zachowywać trzy punkty podparcia. Na pomoście lub w kabinie może przebywać wyłącznie operator. Przed uruchomieniem silnika lub któregoś z zespołów kombajnu należy ostrzec osoby postronne – zwłaszcza dzieci – za pomocą sygnału dźwiękowego. Należy również upewnić się, że nikt nie znajduje się w pobliżu pojazdu. Na czas transportu oraz przerw w pracy przyrząd tnący musi być osłonięty. 

 

 

Na tylnej ścianie maszyny musi znajdować się trójkątna tablica, która wyróżnia pojazdy wolnobieżne. Podczas transportu przyrząd żniwny należy przewozić wyłącznie w specjalnym wózku transportowym. W trakcie jazdy operator ma obowiązek stosować się do przepisów ruchu drogowego, używać żółtych świateł błyskowych oaz w miarę możliwości zjeżdżać jak najbliżej do prawej krawędzi jedni, aby ułatwić wyprzedzanie i wymijanie innym pojazdom. 
 

Praca w gospodarstwie wymaga doskonałej koordynacji. Przed rozpoczęciem zbiorów operator kombajnu i kierowcy ciągników powinni ustalić zasady bezpiecznego opróżniania zbiornika na ziarno. Kierujący ciągnikiem nie może podjeżdżać do miejsc nawrotów, aby uniknąć kolizji. Podczas manewrowania i ruchu maszyny należy zachować szczególną ostrożność. W czasie pracy i przejazdów rura wyładowcza musi być złożona, aby nie zahaczyła o linie energetyczne. Nie wolno zbliżać się ani dotykać rękami elementów będących w ruchu. Jeśli zajdzie konieczność naprawy pod podniesionym hydraulicznie przyrządem żniwnym, należy go dodatkowo zabezpieczyć mocną i stabilną podporą mechaniczną. Listwę nożową po wyjęciu z mechanizmu tnącego trzeba zabezpieczyć dedykowaną osłoną. 
 

Ze względu na pracę w suchym otoczeniu ochrona przeciwpożarowa jest bardzo ważna. Kombajn musi być wyposażony w sprawne i zalegalizowane gaśnice proszkowe i pianowe. Wszelkie prace naprawcze wymagające spawania albo cięcia szlifierką można wykonywać wyłącznie po uprzednim usunięciu materiałów łatwopalnych. Należy również pamiętać, aby osłonić obszar iskrzenia i zabezpieczyć stanowisko podręcznym sprzętem gaśniczym. Zabrania się palenia tytoniu i używania otwartego ognia w pobliżu maszyny. 
 

Nowoczesnym i bardzo pomocnym urządzeniem jest montaż kamery cofania, która ułatwia manewrowanie i kontrolę przestrzeni za pojazdem. Na wyposażeniu maszyny, powinna znajdować się również dobrze wyposażona apteczka. Operator powinien mieć przy sobie telefon komórkowy, aby w razie potrzeby szybko wezwać pomoc. 
 

Podczas upałów bardzo ważne jest regularne spożywanie dużych ilości płynów bogatych w minerały oraz robienie przerw na regenerację sił. 
 

Złamanie podstawowych zasad bezpieczeństwa grozi kalectwem, a nawet śmiercią. Niedopuszczalne jest uruchamianie kombajnu przez dzieci, osoby nietrzeźwe lub będące pod wpływem środków odurzających. Zabrania się również wchodzenia i schodzenia na maszynę w czasie jazdy. Koszenie na polach o pochyłości powyżej 10° jest zakazane, o ile maszyna nie jest do tego fabrycznie przystosowana. Kombajnów nie można używać do dokonywania omłotów wewnątrz pomieszczeń gospodarczych. 
 

Przestrzeganie zasad BHP podczas pracy z kombajnem zbożowym usprawni proces zbioru plonów i będzie miało pozytywny wpływ na bezpieczeństwo rolników oraz wszystkich osób pomagających przy żniwach. 

 

Starszy specjalista 

Placówka Terenowa KRUS w Bystrzycy Kłodzkiej 

Fot. AI